โครงการการเพิ่มประสิทธิภาพการปล่อยตัวชั่วคราว ภายใต้ชุดโครงการวิจัยเพื่อการหันเหผู้กระทำผิดออกจากกระบวนการยุติธรรม
ชื่อเรื่อง/โครงการวิจัย | โครงการการเพิ่มประสิทธิภาพการปล่อยตัวชั่วคราว ภายใต้ชุดโครงการวิจัยเพื่อการหันเหผู้กระทำผิดออกจากกระบวนการยุติธรรม |
หน่วยงาน/ผู้วิจัย | สํานักงานกิจการยุติธรรม |
ปีที่เผยแพร่ | 2565 |
แหล่งสืบค้น | |
หมวดหมู่หัวข้องานวิจัย | ด้านกระบวนการยุติธรรม ทัณฑปฏิบัติ และการบริหารโทษ |
ประเภท | งานวิจัย |
บทคัดย่อ | |
วัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาปัญหา แนวปฏิบัติ และแนวทางเพิ่มประสิทธิภาพการปล่อยตัวชั่วคราว โดยเฉพาะการใช้ อุปกรณ์ติดตามตัวอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Monitoring: EM) ร่วมกับมาตรการประเมินความเสี่ยง เพื่อคุ้มครองสิทธิของผู้ต้องหาหรือจำเลย และลดการคุมขังที่ไม่จำเป็น วิธีการวิจัย ใช้วิธีวิจัยแบบผสาน (Mixed Methods) ทั้งการศึกษาเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึกผู้เกี่ยวข้อง 41 คน และการสำรวจกลุ่มตัวอย่าง 518 คน ผลการศึกษาพบว่า ระบบการปล่อยตัวชั่วคราวของประเทศไทยยังมีปัญหาสำคัญหลายด้าน ได้แก่ (1.) การเข้าถึงการปล่อยตัวชั่วคราวยังผูกกับ หลักทรัพย์ประกัน ส่งผลให้ผู้มีฐานะยากจนเสียเปรียบและเกิดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม (2.) การพิจารณาปล่อยตัวในชั้นสอบสวนและชั้นพิจารณาคดีมีความแตกต่าง โดยปัญหาในชั้นพิจารณาคดีมีความรุนแรงมากกว่า (3.) การใช้ดุลยพินิจของผู้พิจารณายังขาดมาตรฐานเดียวกัน ทำให้ผลการพิจารณาแตกต่างกันในแต่ละกรณี (4.) ยังขาดเครื่องมือและกลไกสนับสนุนการประเมินและบริหารความเสี่ยง โดยเฉพาะในชั้นสอบสวน (5.) บุคลากรบางส่วนยังขาดความรู้ ความเข้าใจ และทักษะด้านการประเมินความเสี่ยง รวมถึงการสื่อสารกับผู้เกี่ยวข้อง (6.) การใช้ EM ยังมีข้อจำกัดทั้งด้านจำนวน คุณภาพ และความเหมาะสมในการใช้งานกับแต่ละระดับความเสี่ยง การวิจัยยังพบอีกว่าแม้ประเทศไทยได้พัฒนามาตรการต่าง ๆ เช่น การใช้ แบบประเมินความเสี่ยง, อุปกรณ์ EM, ผู้กำกับดูแล, และ คลินิกจิตสังคมบำบัด เพื่อใช้เป็นเครื่องมือควบคุมความเสี่ยงแทนการพึ่งพาหลักทรัพย์ แต่การดำเนินงานยังต้องพัฒนาให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยเฉพาะการใช้ข้อมูลเชิงประจักษ์ประกอบการประเมินความเสี่ยงและการเลือกมาตรการที่เหมาะสมกับผู้ต้องหาแต่ละราย ข้อเสนอแนะ (1.) ควรปรับปรุงกฎหมายให้สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชนและมาตรฐานสากล พร้อมกำหนดให้ใช้ แบบประเมินความเสี่ยง เป็นส่วนหนึ่งของการพิจารณาปล่อยตัว (2.) ลดการพึ่งพาหลักทรัพย์ประกัน และพัฒนากลไกอื่นในการควบคุมความเสี่ยง (3.) พัฒนาศักยภาพบุคลากร เพิ่มการบูรณาการข้อมูลระหว่างหน่วยงาน และยกระดับการสื่อสารกับประชาชน (4.) ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนและใช้กองทุนยุติธรรมเป็นเครื่องมือสนับสนุนการปล่อยตัวชั่วคราว (5.) พัฒนาเครื่องมือบริหารความเสี่ยงและประเมินผลนโยบายอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้การปล่อยตัวชั่วคราวมีประสิทธิภาพ ลดการคุมขังที่ไม่จำเป็น และคุ้มครองทั้งสิทธิของผู้ต้องหาและความปลอดภัยของสังคม | |
