โรงมหรสพแห่งการลงทัณฑ์ทรมาน: บทบาทและการดำเนินงานของพิพิธภัณฑ์ราชทัณฑ์ในสังคมไทย
ชื่อเรื่อง/โครงการวิจัย | โรงมหรสพแห่งการลงทัณฑ์ทรมาน: บทบาทและการดำเนินงานของพิพิธภัณฑ์ราชทัณฑ์ในสังคมไทย |
หน่วยงาน/ผู้วิจัย | เนตรสกาว หวังโอบกลาง |
ปีที่เผยแพร่ | 2568 |
แหล่งสืบค้น | |
หมวดหมู่หัวข้องานวิจัย | ด้านการเพิ่มประสิทธิภาพการปฏิบัติราชการของบุคลากรกรมราชทัณฑ์ |
ประเภท | วิทยานิพนธ์ |
บทคัดย่อ | |
วัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาที่มา เป้าหมาย บริการ และการเล่าเรื่องของพิพิธภัณฑ์เรือนจำในประเทศไทยและต่างประเทศ และสำรวจความคาดหวังและความเห็นต่อการดำเนินงานและการเล่าเรื่องของพิพิธภัณฑ์ราชทัณฑ์ในปัจจุบัน ใช้แนวคิดมรดกแห่งความทุกข์ทรมาน (Dark Heritage) และแนวคิดการเล่าเรื่อง (Storytelling) วิธีการศึก๋ษาวิจัย ผู้เขียนใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการสัมภาษณ์เชิงลึกกับกลุ่มเป้าหมายที่มีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรงกับพิพิธภัณฑ์ราชทัณฑ์ จังหวัดนนทบุรี ได้แก่ ผู้บริหารและเจ้าหน้าที่พิพิธภัณฑ์ราชทัณฑ์ ผู้เชี่ยวชาญด้านพิพิธภัณฑ์หรือประวัติศาสตร์ราชทัณฑ์ และผู้เยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์ราชทัณฑ์ ผลการศึกษาวิจัยพบว่า พิพิธภัณฑ์ราชทัณฑ์มีเป้าหมายการดำเนินงานเพื่อบันทึกประวัติศาสตร์งานราชทัณฑ์ เล่าวิธีปฏิบัติต่อนักโทษผ่านการลงทัณฑ์ที่เปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา และสร้างความมั่นใจให้กับสังคมว่านักโทษที่พ้นโทษไปแล้วจะอยู่ร่วมกับสังคมได้อย่างเหมาะสม ทั้งนี้ การเกิดขึ้นของพิพิธภัณฑ์ราชทัณฑ์ยังมีความเชื่อมโยงกับกระบวนการสร้างภาพลักษณ์ของกรมราชทัณฑ์อย่างแข็งขัน ในขณะที่ความคิดเห็นของผู้เยี่ยมชมกลับสะท้อนให้เห็นว่า ความพยายามใช้พิพิธภัณฑ์ราชทัณฑ์เป็นเครื่องมือสร้างภาพลักษณ์ให้แก่กรมราชทัณฑ์ยังไม่บรรลุผลอย่างที่คาดหวัง แต่ในทางกลับกัน กิจกรรมที่ได้รับการตอบรับจากสังคมในเชิงบวก คือ ร้านหับเผย ซึ่งเป็นพื้นที่เปิดโอกาสให้สังคมเห็นประโยชน์ของการให้โอกาสผู้ต้องขังในการพัฒนาตนเอง อันเป็นปัจจัยสำคัญต่อการลดอคติและลดช่องว่างทางสังคมระหว่างองค์กรราชทัณฑ์กับคนในสังคม ข้อเสนอแนะ พิพิธภัณฑ์ราชทัณฑ์อาจพิจารณาพัฒนาแนวทางการสื่อสารที่เชื่อมโยงนิทรรศการเข้ากับการดำเนินงานจริงของกรมราชทัณฑ์มากยิ่งขึ้น เช่น การนำเสนอข้อมูลเชิงเปรียบเทียบเกี่ยวกับผลลัพธ์ของโครงการฟื้นฟู การติดตามชีวิตของอดีตผู้ต้องขังหลังพ้นโทษ หรือการเปิดพื้นที่สนทนาและกิจกรรมสาธารณะที่เอื้อให้เกิดการแลกเปลี่ยนระหว่างเจ้าหน้าที่ นักวิชาการ ภาคประชาชน และผู้ที่เคยอยู่ในระบบเรือนจำ แนวทางดังกล่าวจะช่วยให้พิพิธภัณฑ์ไม่เพียงทำหน้าที่อธิบายระบบราชทัณฑ์ หากแต่มีบทบาทในการร่วมตั้งคำถามและผลักดันการเปลี่ยนแปลงในระดับสังคม | |
