ผู้ต้องขังหญิง: สถานการณ์และข้อเสนอเชิงนโยบาย
ชื่อเรื่อง/โครงการวิจัย | ผู้ต้องขังหญิง : สถานการณ์และข้อเสนอเชิงนโยบาย |
หน่วยงาน/ผู้วิจัย | รศ.ดร.กฤตยา อาชวนิจกุล คุณกุลภา วจนสาระ |
ปีที่เผยแพร่ | 2558 |
แหล่งสืบค้น | |
หมวดหมู่หัวข้องานวิจัย | ด้านการปฏิบัติต่อผู้ต้องขัง |
ประเภท | เอกสารนำเสนอผลงานวิชาการ |
สรุปผลการศึกษา | |
วัตถุประสงค์ ศึกษาสถานการณ์และสภาพความเป็นอยู่ของผู้ต้องขังหญิงในเรือนจำวิเคราะห์ปัญหาและข้อจำกัดของระบบราชทัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับผู้ต้องขังหญิงศึกษากระบวนการยุติธรรมที่เกี่ยวข้องกับผู้ต้องขังหญิงตั้งแต่ก่อน ระหว่าง และหลังการคุมขังและจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อปรับปรุงระบบเรือนจำและการดูแลผู้ต้องขังหญิงให้มีประสิทธิภาพและเป็นธรรมมากขึ้น วิธีการศึกษาวิจัย การศึกษาข้อมูลเอกสาร (Documentary Research) จากงานวิจัยและรายงานที่เกี่ยวข้อง การเก็บข้อมูลภาคสนาม เช่น การสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ต้องขังหญิง เจ้าหน้าที่ราชทัณฑ์ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง การวิเคราะห์เชิงคุณภาพ (Qualitative Analysis) เพื่อสะท้อนปัญหาเชิงโครงสร้างและเชิงนโยบาย การสังเคราะห์ข้อมูลเพื่อจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบาย ผลการศึกษาวิจัยพบว่า ด้านสถานการณ์ผู้ต้องขังหญิง • จำนวนผู้ต้องขังหญิงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับคดียาเสพติด • ผู้ต้องขังหญิงจำนวนมากมาจากกลุ่มเปราะบาง เช่น ยากจน การศึกษาต่ำ หรือเป็นผู้ดูแลครอบครัว ด้านสภาพความเป็นอยู่ในเรือนจำ • เกิดปัญหาความแออัด ไม่เหมาะสมกับความต้องการเฉพาะของผู้หญิง • การดูแลด้านสุขภาพ โดยเฉพาะสุขภาพอนามัยสตรี ยังไม่เพียงพอ • ผู้ต้องขังหญิงที่มีบุตรได้รับผลกระทบทั้งด้านจิตใจและสังคม ด้านกระบวนการยุติธรรม • มาตรการลงโทษยังเน้นการจำคุกมากกว่าทางเลือกอื่น • ขาดมาตรการเฉพาะที่คำนึงถึงบริบทของผู้หญิง เช่น บทบาทความเป็นแม่ • การเข้าถึงความช่วยเหลือทางกฎหมายยังมีข้อจำกัด ด้านการฟื้นฟูและคืนสู่สังคม • การพัฒนาทักษะอาชีพยังไม่สอดคล้องกับตลาดแรงงาน • การเตรียมความพร้อมก่อนปล่อยตัวและการติดตามหลังพ้นโทษยังไม่เป็นระบบ • ผู้พ้นโทษหญิงเผชิญการตีตราทางสังคมสูง ข้อเสนอแนะ ด้านนโยบายและกฎหมาย • ส่งเสริมมาตรการทางเลือกแทนการจำคุก เช่น การคุมประพฤติ • ปรับกฎหมายให้คำนึงถึงบริบทเฉพาะของผู้ต้องขังหญิง ด้านการบริหารเรือนจำ • ปรับปรุงสภาพแวดล้อมให้เหมาะสมกับผู้หญิง เช่น สุขอนามัยและพื้นที่อยู่อาศัย • ลดความแออัดในเรือนจำ ด้านการดูแลและฟื้นฟู • พัฒนาระบบบริการสุขภาพกายและจิตสำหรับผู้ต้องขังหญิง • ส่งเสริมการฝึกอาชีพที่สามารถนำไปใช้ได้จริงหลังพ้นโทษ • สนับสนุนบทบาทแม่และการดูแลบุตร ด้านการคืนสู่สังคม • จัดระบบเตรียมความพร้อมก่อนปล่อยตัวอย่างเป็นรูปธรรม • สร้างเครือข่ายความร่วมมือกับหน่วยงานภายนอกเพื่อช่วยเหลือผู้พ้นโทษ • ลดการตีตราทางสังคม และส่งเสริมการยอมรับผู้พ้นโทษ สรุปภาพรวม งานวิจัยชี้ให้เห็นว่า “ผู้ต้องขังหญิง” มีลักษณะปัญหาเฉพาะที่แตกต่างจากผู้ชาย ทั้งด้านสังคม เศรษฐกิจ และบทบาทในครอบครัว ดังนั้นการพัฒนางานราชทัณฑ์จำเป็นต้องปรับแนวคิดจาก “การควบคุม” ไปสู่ “การฟื้นฟูที่คำนึงถึงเพศภาวะ (gender-sensitive)” เพื่อให้การแก้ไขฟื้นฟูมีประสิทธิภาพและยั่งยืน
| |
