โครงการทบทวนความเหมาะสมของกฎหมายที่บทกำหนดโทษอาญา
ชื่อเรื่อง/โครงการวิจัย | โครงการทบทวนความเหมาะสมของกฎหมายที่บทกำหนดโทษอาญา |
หน่วยงาน/ผู้วิจัย | ศาสตราจารย์ พันตำรวจเอกดร. โสรัตน์ กลับวิลา และคณะ |
ปีที่เผยแพร่ | 2566 |
แหล่งสืบค้น | |
หมวดหมู่หัวข้องานวิจัย | ด้านกระบวนการยุติธรรม ทัณฑปฏิบัติ และการบริหารโทษ |
ประเภท | งานวิจัย |
บทคัดย่อ | |
วัตถุประสงค์ 1.ศึกษาและวิเคราะห์กฎหมายที่มีบทกำหนดโทษทางอาญา (พระราชบัญญัติและพระราชกำหนด) 2.กำหนดเกณฑ์การทบทวนความเหมาะสมของการใช้โทษอาญา 3.เสนอรายชื่อกฎหมายที่ควรแก้ไขปรับปรุง 4.ออกแบบเครื่องมือประเมินผลการบังคับใช้กฎหมายในรูปแบบWeb Application (Law Enforcement Indicator –LEI) ผลการศึกษาพบว่า พระราชบัญญัติที่มีโทษอาญา: 480 ฉบับ พระราชกำหนดที่มีโทษอาญา: 22 ฉบับ บางฉบับมีโทษที่เหมาะสมแล้ว บางฉบับอาจควรเปลี่ยนจากโทษอาญาเป็นมาตรการทางปกครองหรือทางแพ่ง ปัญหาที่พบ ได้แก่ กฎหมายเฟ้อ (Regulatory Inflation)ภาระต้นทุนการบังคับใช้สูง กฎหมายไม่สอดคล้องบริบทเศรษฐกิจและสังคมปัจจุบันใช้โทษอาญากับความผิดที่ไม่ร้ายแรงเกินความจำเป็น เกณฑ์การทบทวนความเหมาะสม (กรอบวิเคราะห์หลัก 3 มิติ) มิติที่ 1: ความร้ายแรงของการกระทำความผิดใช้แนวคิดจากเกณฑ์ของฝรั่งเศส โดยพิจารณา 3 ระดับ หลักความยุติธรรม (ความร้ายแรงของการกระทำ)หลักอรรถประโยชน์ (ประสิทธิผลของโทษ) เกณฑ์เทคนิค (เลือกมาตรการที่เหมาะสม เช่น อาญา ปกครอง หรือแพ่ง) หากไม่จำเป็นต้องใช้โทษอาญา ควรพิจารณามาตรการอื่นแทน มิติที่ 2: การประเมินความเหมาะสมของกฎหมาย (หลัก 5Cs) ใช้แนวคิด Regulatory Guillotine แบ่งเป็น Cut –ยกเลิก Change – ปรับปรุงแก้ไข Combine – ควบรวม Continue – คงไว้ Create – สร้างใหม่ (กรณีจำเป็น) มีระบบให้คะแนน 13 มิติ (คะแนนเต็ม 39) เพื่อจัดลำดับความเหมาะสม มิติที่ 3: ความรุนแรงของปัญหาจากการบังคับใช้วัดจาก 4 ด้าน ผู้บังคับใช้ ผู้ถูกบังคับใช้/ผู้มีส่วนได้เสีย หน่วยงานบทบัญญัติกฎหมายใช้ Likert Scale 3 ระดับ เพื่อจัดลำดับความเร่งด่วน ด่วนที่สุด ด่วนมาก ปกติผลการวิเคราะห์: กฎหมายที่ควรแก้ไขปรับปรุงพบกฎหมายที่ควรพิจารณาแก้ไขรวม 15 ฉบับ แบ่งเป็นชั้นก่อนพิจารณาคดี (11ฉบับ) เช่น พระราชบัญญัติอาวุธปืนฯ พ.ศ. 2490พระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน พ.ศ. 2542 พระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ.2550 พระราชบัญญัติการพนัน พ.ศ. 2479 บางมาตราของประมวลกฎหมายอาญาชั้นระหว่างพิจารณา (1 ฉบับ) บางมาตราของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ชั้นหลังพิจารณา (3 ฉบับ)กฎหมายเกี่ยวกับการกักขัง กักกัน และความร่วมมือระหว่างประเทศการพัฒนาเครื่องมือประเมินผลกฎหมาย (LEI) โครงการได้จัดทำ ConceptualDesign ของระบบ Law Enforcement Indicator (LEI) ลักษณะสำคัญของระบบ:เป็น Web Application ใช้งานง่าย (Friendly User) เชื่อมโยงฐานข้อมูลกลาง วิเคราะห์ผลได้เชิงปริมาณและคุณภาพ ใช้ประเมินผลสัมฤทธิ์กฎหมายตามรอบเวลา ประเมินใน 7 มิติ เช่น ความจำเป็นของกฎหมายประสิทธิภาพการบังคับใช้ผลกระทบความคุ้มค่า มีเป้าหมายให้สำนักงานกิจการยุติธรรมเป็นศูนย์กลางข้อมูลกฎหมายของประเทศ (Law Enforcement Data Hub) ข้อเสนอแนะ ข้อเสนอเชิงนโยบายสำคัญใช้โทษอาญาเฉพาะความผิดร้ายแรงจริงเปลี่ยนความผิดเล็กน้อยเป็นโทษปรับทางปกครอง/พินัยจัดให้มีการประเมินผลกฎหมายเป็นระบบลดความซ้ำซ้อนและภาระทางกฎหมายพัฒนาฐานข้อมูลกฎหมายเพื่อสนับสนุนการปฏิรูปอย่างต่อเนื่อง | |
