ชื่อเรื่อง/โครงการวิจัย

ผู้ต้องขังหญิง : สถานการณ์และข้อเสนอเชิงนโยบาย

หน่วยงาน/ผู้วิจัย

รศ.ดร.กฤตยา อาชวนิจกุลและคุณกุลภา วจนสาระ

ปีที่เผยแพร่

2558

แหล่งสืบค้น

หอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดล

หมวดหมู่หัวข้องานวิจัย

ด้านการปฏิบัติต่อผู้ต้องขัง

ประเภท

เอกสารทางวิชาการ

สรุปผลการศึกษา

วัตถุประสงค์

หนังสือฉบับนี้ จัดทำขึ้นเกิดขึ้นเพื่อให้สังคมทำความเข้าใจกับสถานการณ์ของผู้ต้องขังหญิง และนำเสนอข้อเสนอต่อการปฏิรูประบบเรือนจำและกระบวนการยุติธรรมที่เกี่ยวข้องเบื้องต้น ใน 5 ประเด็นด้วยกัน คือ

(1) สถานการณ์ผู้ต้องขังหญิงล้นคุกที่ควรกำหนดแนวทางและมาตรการระบายผู้ต้องขังออกจากเรือนจำอย่างเป็นระบบ

(2) สถานการณ์ด้านสุขภาพของผู้ต้องชังหญิง โดยให้ความสำคัญกับการเข้าถึงบริการรักษาพยาบาลต่อเนื่องสุข ภาพแม่และเด็ก อนามัยเจริญพันธุ์ สุขภาพของผู้ต้องขังหญิงสูงอายุ และสุขภาพจิต

(3) สถานการณ์ชีวิตและการทำงานของเจ้าหน้าที่ราชทัณฑ์ ที่ต้องการพัฒนาศักยภาพเพื่อสร้างความสมดุลระ หว่างบทบาทผู้คุมที่ใช้ระเบียบวินัยอย่างเคร่งครัดกับบทบาทของผู้ดูแลห่วงใยผู้ต้องขังให้ได้รับโอกาสและพัฒนาคุณภาพชีวิตบนพื้นฐานของสิทธิและความเป็นมนุษย์

(4) สถานการณ์การคืนผู้ต้องขังที่พันโทษหรือได้รับการพักโทษกลับสู่ชุมชน ข้อเสนอหลักเป็นเรื่องของการสร้างชุมชนแห่งความห่วงใยขึ้นมารองรับผู้พ้นโทษ/ผู้พักโทษ และ

(5) การโอนตัวผู้ต้องขังต่างชาติกลับประเทศ ที่ควรสร้างมาตรการเชิงรุกร่วมกับประเทศบ้านเกิดของผู้ต้องขังเพื่อโอนตัวกลับไปรับโทษที่ประเทศตัวเอง

สรุป

การดำเนินการปฏิรูปเรือนจำผู้ต้องขังหญิง และระบบยุติธรรมที่เกี่ยวข้อง จะเกิดขึ้นอย่างรอบด้าน พร้อมคุณภาพได้อาจต้องคำนึงถึงงบประมาณเป็นส่วนสำคัญ แต่สิ่งที่สำคัญที่สุดคือฐานคติของสังคมไทยและระบบอำนวยความยุติธรรมของราชการไทยที่ต้องปรับฐานคิดไม่มองว่าคุกคือที่กักขังคนผิด คนชั่ว คนเลวร้ายซึ่งไม่ควรอยู่อย่างสะดวกสบาย แต่ผู้ต้องขังทุกคนคือคนที่ดำเนินชีวิตผิดพลาดไปชั่วขณะ บางคนนำพาชีวิตพลัดหลงเข้าไปอยู่ในสถานการณ์ที่ต้องร่วมรับผิดโดยไม่ตั้งใจ (ดังข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นกับผู้ต้องขังหญิงมากกว่าผู้ต้องขังขาย)

ข้อเสนอแนะ

เรือนจำจึงควรเป็นพื้นที่แห่งความห่วงโย เป็นพื้นที่พักพิงเพื่อเยียวยาชีวิตที่ก้าวพลาดไปเหล่านั้นให้กลับอืนหยัดขึ้นมาเป็นส่วนหนึ่งของสังคมอย่างมีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ได้อีกครั้งหนึ่ง