ภาพแทนนักโทษผ่านสารคดีไทยในรอบ 2 ทศวรรษ (พ.ศ. 2540-2559)
ชื่อเรื่อง/โครงการวิจัย | ภาพแทนนักโทษผ่านสารคดีไทยในรอบ 2 ทศวรรษ (พ.ศ. 2540 - 2559) |
หน่วยงาน/ผู้วิจัย | นายอธิพงษ์ เพ็ชรเกิด |
ปีที่เผยแพร่ | 2564 |
แหล่งสืบค้น | |
หมวดหมู่หัวข้องานวิจัย | ด้านการปฏิบัติต่อผู้ต้องขัง |
ประเภท | วิทยานิพนธ์ |
บทคัดย่อ | |
วัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาการประกอบสร้างความเป็นนักโทษผ่านภาษา และศึกษาภาพแทนนักโทษที่ปรากฏในงานเขียนสารคดีไทย ในรอบ 2 ทศวรรษ (พ.ศ. 2540 - 2559) ด้วยกรอบแนวคิดวาทกรรมวิเคราะห์เชิงวิพากษ์ (Critical Discourse Analysis – CDA) ของแฟร์เคลาฟ์ (Fairclough) และกรอบแนวคิดเรื่องภาพแทนของสจ๊วต ฮอลล์ (Hall) วิธีการศึกษา โดยศึกษาข้อมูลจากงานเขียนสารคดีไทยในช่วง พ.ศ. 2540 - 2559 จากนักเขียนจำนวนสามกลุ่ม คือกลุ่มนักเขียนสารคดี กลุ่มนักเขียนที่เป็นนักโทษหรือเคยเป็นนักโทษและกลุ่มนักเขียนที่เป็นผู้คุมเรือนจำ ผลการศึกษาพบว่า นักเขียนทั้งสามกลุ่มประกอบสร้างความเป็นนักโทษผ่านกลวิธีทางภาษา จำนวน 11 กลวิธี ได้แก่ กลวิธีการใช้คำศัพท์หรือวลี กลวิธีการใช้ประโยคแสดงเหตุผล กลวิธีการใช้มูลบท กลวิธีการใช้ความเปรียบ กลวิธีการใช้สหบท กลวิธีการใช้คำแสดงทัศนภาวะ กลวิธีการอ้างถึงส่วนใหญ่ กลวิธีการใช้คำถามเชิงวาทศิลป์ กลวิธีการซ้ำประโยค กลวิธีการใช้โครงสร้างประโยคแสดงความสัมพันธ์และกลวิธีการใช้เรื่องเล่า การประกอบสร้างดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าภาพลักษณ์ของนักโทษได้ถูกตีความและนำเสนอแตกต่างกันออกไปตามมุมมองของนักเขียนแต่ละคน ส่วนผลการศึกษาด้านภาพแทน พบว่า นักเขียนทั้งสามกลุ่มสร้างภาพแทนให้แก่นักโทษจำนวน 6 ลักษณะ คือ ภาพแทนบุคคลอันตรายภาพแทนนักโทษที่มีความผิดปกติทางจิต ภาพแทนบุคคลที่สังคมไม่ต้องการ ภาพแทนบุคคลที่น่าเวทนา ภาพแทนนักโทษในคราบผู้บริสุทธิ์ที่โชคร้ายและภาพแทนนักโทษที่พร้อมจะกลับตัวกลับใจเป็นคนดี ซึ่งภาพแทนดังกล่าวนำไปสู่การสร้างอัตลักษณ์ให้กับนักโทษในที่สุด ข้อเสนอแนะ (1.) การศึกษาในครั้งนี้เป็นการศึกษางานเขียนสารคดีที่เขียนขึ้นมาในรอบ 2 ทศวรรรษ (พ.ศ.2540 - 2559) ทั้งนี้หากมีการศึกษางานเขียนสารคดีในช่วงเวลาอื่น ๆ เพิ่มเติม จะช่วยให้มองเห็นถึงมุมมองของคนในสังคมที่มีต่อนักโทษมากยิ่งขึ้น จนนำไปสู่การมองเห็นถึงวิวัฒนาการทางความคิดของคนในสังคมที่มีต่อนักโทษได้ชัดเจนยิ่งขึ้น (2.) การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาภาพแทนนักโทษที่ปรากฎในงานเขียนประเภทสารคดีเพียงอย่างเดียว หากมีการศึกษางานเขียนประเภทอื่น เช่น เรื่องสั้น นวนิยาย และหนังสือพิมพ์เพิ่มเติม จะช่วยให้มองเห็นปฏิบัติการทางภาษาในการสร้างภาพแทนให้กับนักโทษมากยิ่งขึ้น | |
